Dlaczego dno oceanu ma tak ogromne znaczenie dla naszej planety
Ponad dwie trzecie powierzchni Ziemi skrywa się pod wodą — i właśnie tam znajdziemy większość jej form krajobrazowych. Doliny, równiny, grzbiety górskie i wąwozy istnieją w oceanach w skali często znacznie większej, bardziej ekstremalnej i bardziej obcej niż cokolwiek, co znamy z lądu. Kto rozumie dno oceanu, ten rozumie mechanizmy rządzące całą naszą planetą — od klimatu i prądów morskich po zasoby rybne i surowce mineralne.
Około 71 procent Ziemi pokryte jest wodą, z czego mniej więcej 97 procent przypada na oceany. Oznacza to, że większość struktur topograficznych naszej planety leży właśnie pod wodą, a nie na lądzie. Co ciekawe, naukowcy znają powierzchnię Księżyca lepiej niż znaczną część dna oceanicznego.
Najgłębszy punkt oceanu sięga głębiej, niż Mount Everest wznosi się ku niebu.
Dno oceanu to nie monotonna, jednolita przestrzeń. To prawdziwa mozaika złożona z płytkich mórz szelfowych, stromych stoków, rozległych równin abisalnych, wzgórz, rowów oceanicznych i wysp wulkanicznych. Każda z tych form pełni odrębną rolę — dla ekosystemów, tektoniki płyt i globalnego klimatu.
Szelf kontynentalny: płytkie morze, ogromne znaczenie
Strefa przybrzeżna łagodnie opadająca w głąb morza nosi nazwę szelfu kontynentalnego. Jest to w istocie zalany wodą brzeg kontynentów. Głębokość wody pozostaje tu zazwyczaj poniżej kilkuset metrów, a mimo to obszar ten stanowi około ośmiu procent całkowitej powierzchni dna morskiego.
Szerokość tego pasa różni się jednak dramatycznie w zależności od miejsca:
- Przed wybrzeżami Syberii szelf rozciąga się na około 1500 kilometrów w głąb Oceanu Arktycznego.
- Przed znaczną częścią wybrzeży Afryki kończy się już po zaledwie około 10 kilometrach od brzegu w Atlantyku.
Z ekologicznego punktu widzenia szelf kontynentalny to jeden z najbogatszych obszarów życia na Ziemi. Gromadzą się tam liczne substancje zawieszone i składniki odżywcze spływające z lądu, a światło słoneczne przenika wystarczająco głęboko, by umożliwić fotosyntezę. Szacuje się, że żyje tam:
- około 90 procent światowych zasobów rybnych,
- niezliczone gatunki organizmów morskich tworzących podstawę oceanicznych łańcuchów pokarmowych.
