Niedoceniany magnes na zarazki tuż przy zlewie
Blat wyczyszczony, podłoga umyta, naczynia pozmywane – a mimo to ryzyko infekcji żołądkowo-jelitowych czai się zaraz obok zlewu. Pewien codzienny przedmiot, po który sięgamy dziesiątki razy dziennie, jest przez badaczy higieny coraz częściej uznawany za poważny problem. Powód jest prosty: jest wilgotny, ciepły, pełen resztek jedzenia i używany do wszystkiego.
Chodzi o ściereczkę kuchenną – klasyczną tkaninę wiszącą na haku lub piekarniku. Wyciera się nią szklanki, suszy dłonie, ściera plamy ze stołu, a przy okazji pochłania ona też rozpryski surowego mięsa. I najczęściej dzieje się to wszystko tą samą ściereczką – przez wiele godzin, a nawet dni z rzędu.
Jedna ściereczka kuchenna może stać się centrum dystrybucji drobnoustrojów i przenosić bakterie z surowych produktów na talerze, sztućce i dłonie.
Badanie przeprowadzone przez Uniwersytet Mauritiusu na ściereczkach kuchennych z typowych gospodarstw domowych przyniosło niepokojące wyniki, które wyglądają jak żywcem wyjęte z podręcznika higieny żywności – tyle że to rzeczywistość:
- 49 procent przebadanych ściereczek było skażonych bakteriami.
- 37 procent zawierało bakterie kałowe (koliformy).
- 36,7 procent było zakażonych Enterococcus faecium.
- 14 procent zawierało Staphylococcus aureus – typowy sprawca zatruć pokarmowych.
To właśnie te bakterie regularnie wywołują biegunki, wymioty i skurcze żołądka. Kto myśli, że lekko wilgotna ściereczka z ledwo wyczuwalnym stęchłym zapachem jest jeszcze bezpieczna, bardzo się myli.
Dlaczego ściereczki kuchenne tak szybko stają się wylęgarnią bakterii
Z punktu widzenia drobnoustrojów ściereczka kuchenna to idealne środowisko życia. Jest najczęściej wilgotna, rzadko całkowicie wysycha, zawiera mikroskopijne resztki jedzenia i ślady tłuszczu, a gdy ktoś wyciera nią dłonie, jest jeszcze przyjemnie ciepła. Gotowy przepis na doskonałe podłoże dla bakterii.
Dochodzi do tego sposób użytkowania – w wielu domach jedna ściereczka służy do wszystkiego. Typowy scenariusz wygląda tak:
- wytarcie dłoni po krojeniu surowego drobiu,
- osuszenie talerzy i sztućców,
- starcie kilku kropelek ze zlewu,
- szybkie wytarcie ust dziecku.
Przy każdej z tych czynności do tkaniny trafiają nowe zarazki, które następnie przemieszczają się dalej. Specjaliści mówią o krzyżowym zakażeniu – czyli przenoszeniu bakterii z jednego miejsca w kuchni do kolejnego.
Kto używa jednej ściereczki do rąk, blatów i naczyń, rozprowadza bakterie po całej kuchni – nawet jeśli wszystko „wygląda czysto".
Szczególnie narażone są gospodarstwa domowe z dziećmi, kobietami w ciąży, osobami starszymi lub osobami z osłabioną odpornością. Zwykły posiłek może wtedy szybko zakończyć się wizytą w łazience, a nawet w szpitalu.
Jak często ściereczki kuchenne powinny trafiać do pralki?
Eksperci ds. higieny zalecają znacznie krótsze odstępy między praniami, niż większość domów jest przyzwyczajona. Przy intensywnym użytkowaniu – kiedy kuchnia jest używana wielokrotnie w ciągu dnia, a ściereczka jest wyraźnie wilgotna – obowiązuje następująca zasada:
- Ściereczki kuchenne należy wymieniać co dwa do trzech dni.
- Przy ręcznym myciu dużej ilości naczyń: najlepiej co dwa dni.
- Po kontakcie z surowym mięsem, surowymi jajami lub żywnością, która spadła na podłogę: wymiana natychmiastowa.
Osoby korzystające ze zmywarki i używające ściereczki głównie do rąk mogą czasem wydłużyć ten odstęp do tygodnia. Jednak gdy ściereczka zaczyna pachnieć stęchlizną, wygląda na poplamioną albo stale jest wilgotna – trafia prosto do prania.
Trzy dni to maksymalna granica uznawana przez specjalistów – wszystko powyżej tego progu zwiększa ryzyko chorób żołądkowo-jelitowych.
Zwłaszcza w rodzinach z małymi dziećmi lub starszymi domownikami warto trzymać zapas świeżych ściereczek. Ułatwia to częstą wymianę i eliminuje problem „braku ściereczki" w kuchni.
Jak skutecznie wyprać ściereczki kuchenne
Krótkie przepłukanie i powieszenie na kaloryferze zdecydowanie nie wystarczy. Bakterie z łatwością przeżywają letnie pranie. Kto poważnie podchodzi do redukcji ryzyka, powinien zwrócić uwagę na właściwe programy prania.
Najważniejsze zasady prania ściereczek
- Temperatura: minimum 60 stopni Celsjusza – najlepiej w programie do białych lub wytrzymałych tkanin.
- Regularne pranie w wysokiej temperaturze: niszczy patogeny, których chłodniejsze programy nie eliminują skutecznie.
- Nie zostawiaj mokrych ściereczek w kulce: wilgotna, zwinięta tkanina to idealne środowisko do namnażania bakterii – rozłóż ją od razu po użyciu.
- Rozdzielaj ściereczki od innej brudnej bielizny: szczególnie od ubrań noszonych na co dzień, aby ograniczyć dalsze przenoszenie zarazków.
