Ukryta luka emerytalna wykorzystana: Jak 62-latek zwiększył swoją emeryturę o 400 euro

Z 1400 do prawie 1800 euro miesięcznie – legalnie i na stałe

Coś, co zaczęło się jako skromne 1400 euro netto miesięcznie, nagle urosło do blisko 1800 euro. Bez ryzykownych sztuczek, bez nielegalnych obejść. Kluczem okazał się specjalny tryb emerytalny, w którym praca po przejściu na emeryturę nie tylko przynosi dodatkowe wynagrodzenie, ale wręcz uruchamia prawo do drugiej, odrębnej emerytury.

Jak emeryt w wieku 62 lat odkrył zapomnianą zasadę

Nazwijmy go Marek. Przez całe dekady pracował w sektorze bankowym. Jego historia zatrudnienia była nierówna, a emerytura – odpowiednio skromna: nieco ponad 1400 euro netto. Dla większości ludzi byłby to moment, w którym po prostu godzi się z tym, co jest.

Marek myślał podobnie – dopóki podczas konsultacji nie natknął się na mało znany mechanizm, dyskutowany w podobnej formie również w niemieckim systemie emerytalnym. Chodzi o zasadę, według której osoba, która po przejściu na emeryturę podejmuje ponownie pracę i spełnia określone warunki, może zbudować drugą, dożywotnią emeryturę – niezależnie od tej pierwszej.

Sedno sprawy jest proste: pierwsza emerytura pozostaje niezmieniona, a równolegle powstaje nowe prawo do świadczenia wynikające z aktywności zawodowej w czasie emerytury.

Marek spełniał wszystkie kluczowe warunki. Osiągnął regularne wiek emerytalny i zebrał wystarczającą liczbę lat ubezpieczenia, by kwalifikować się do pełnej emerytury. Wszystkie jego świadczenia – ustawowe i zakładowe – były już złożone i przyznane.

Pełna emerytura i praca: kiedy aktywność zawodowa na emeryturze naprawdę się opłaca

Podstawą jego sukcesu był model zbliżony do niemieckiej koncepcji „pracy obok emerytury bez limitu dodatkowego dochodu" – tyle że z pewnym dodatkowym elementem, który robi całą różnicę.

Warunki konieczne do równoczesnego pobierania emerytury i wynagrodzenia

Żeby praca na emeryturze przynosiła więcej niż tylko miesięczną pensję, trzeba przekroczyć określone progi. W opisywanym przypadku obowiązywały następujące zasady:

• Osiągnięcie regulowanego wieku emerytalnego (między 62 a 67 rokiem życia, w zależności od rocznika).
• Pełna emerytura bez potrąceń, ponieważ wszystkie wymagane lata ubezpieczenia były wypracowane.
• Wszystkie ustawowe i uzupełniające roszczenia emerytalne zostały już złożone.
• Nowy pracodawca – nie poprzedni. Powrót do dawnego miejsca pracy wiąże się z obowiązkowym okresem karencji wynoszącym sześć miesięcy.

Kto spełnia te warunki, może jednocześnie w pełni pobierać emeryturę i wynagrodzenie z pracy. W odróżnieniu od ograniczonego dorabiania, zarobki nie są tu limitowane, a nowe składki rzeczywiście trafiają do odrębnej puli i budują nowe prawo do świadczenia.

Dokładnie z tego skorzystał Marek. Podpisał umowę doradczą na dwa dni w tygodniu, u innego pracodawcy. Wynagrodzenie wynosiło około 2500 euro brutto miesięcznie, a praca trwała 18 miesięcy.

Jak powstaje druga emerytura – równolegle do pierwszej

Od początku 2023 roku w opisywanym systemie obowiązuje wyraźny podział. Pierwotna emerytura pozostaje nieruszona. Wszystkie składki odprowadzane podczas pracy na emeryturze trafiają do zupełnie osobnej puli.

Jak obliczana jest dodatkowa emerytura podstawowa

Z tej drugiej puli właściwa kasa emerytalna oblicza nowe, samodzielne świadczenie. Obowiązują tu konkretne zasady:

• Emerytura zawsze naliczana jest w pełnym wymiarze, bez jakichkolwiek potrąceń.
• Dodatki na dzieci ani podobne premie nie są brane pod uwagę przy tym drugim obliczeniu.
• Wysokość świadczenia jest ograniczona: maksymalnie pięć procent właściwej rocznej podstawy wymiaru.

Dla lat 2024–2026 daje to następujące orientacyjne wartości:

Z samej emerytury podstawowej nie można uzyskać więcej niż ta górna granica. Za to świadczenie wypłacane jest dożywotnio – to raz zbudowany, trwały fundament dodatkowego dochodu.

Dlaczego dodatkowe punkty z emerytury zakładowej lub uzupełniającej robią prawdziwą różnicę

Równolegle do emerytury podstawowej dana osoba gromadzi nowe punkty w ramach uzupełniającego zabezpieczenia emerytalnego – odpowiednika niemieckiej emerytury zakładowej lub dodatkowej. Dla tych punktów nie obowiązuje podobne ograniczenie jak w przypadku emerytury podstawowej.

Przy wynagrodzeniu 2500 euro miesięcznie przez ponad półtora roku powstała kombinacja składająca się z:

• dodatkowej emerytury podstawowej bliskiej rocznemu maksimum, oraz
• wyraźnie wyższych uprawnień z tytułu dodatkowego zabezpieczenia emerytalnego.

Efekt końcowy? Łączny wzrost o 300 do 400 euro miesięcznie ponad dotychczasowe świadczenie. Kto pracuje tylko kilka godzin albo zarabia bardzo mało, skończy na kilkudziesięciu eurach dodatku – ale też dożywotnio.

Efekt rośnie wraz z długością i wysokością zatrudnienia: więcej miesięcy pracy i wyższe wynagrodzenie oznaczają odczuwalnie wyższą dodatkową emeryturę.

Pułapki: kiedy praca na emeryturze prawie nie wpływa na wysokość świadczenia

Ten mechanizm brzmi kusząco, ale działa wyłącznie przy spełnieniu ściśle określonych warunków. Kto w momencie przejścia na emeryturę nie osiągnął pełnego świadczenia, wpada w okrojony wariant systemu.

W tej wersji obowiązują górne limity dla łącznej sumy emerytury i zarobków z pracy. Gdy zarobi się za dużo, kasa emerytalna obcina bieżące świadczenie. Składki odprowadzane z dodatkowego zajęcia nie tworzą przy tym żadnych nowych uprawnień. Innymi słowy – człowiek pracuje i płaci składki, ale nie otrzymuje żadnego dodatkowego filaru emerytalnego.

Do tego dochodzi jeszcze jeden istotny fakt: w opisywanym systemie zmiana przepisów od 2027 roku jest już przesądzona. Zasady dotyczące dodatkowego zarobku na emeryturze i ewentualnych drugich emerytur mają być ponownie zmodyfikowane. Dla osób stojących tuż przed emeryturą moment wyjścia z rynku pracy staje się jeszcze ważniejszy niż dotychczas.

Praktyczna lista kontrolna: jak sensownie skorzystać z tego modelu

Kto chce pójść w ślady Marka, potrzebuje konkretnego planu. Oto najważniejsze punkty:

• Sprawdź, czy osiągnąłeś już regulowany wiek emerytalny i czy masz wystarczającą liczbę lat ubezpieczenia.
• Złóż wszystkie roszczenia ustawowe i zakładowe odpowiednio wcześnie – zanim rozpoczniesz nową aktywność zawodową.
• Wybierz nowego pracodawcę lub rozpocznij działalność na własny rachunek. Powrót do dawnego pracodawcy wymaga odczekania co najmniej sześciu miesięcy.
• Zgłoś pracę na emeryturze we właściwej kasie emerytalnej w ustawowym terminie.
• Pracuj odpowiednio długo – najlepiej od 12 do 24 miesięcy – by zbudować odczuwalny dodatkowy tytuł do świadczenia.
• Po zakończeniu okresu zatrudnienia wyraźnie złóż wniosek o dodatkową emeryturę, jeśli system tego wymaga.
• Na bieżąco śledź informacje własnej kasy emerytalnej o planowanych reformach.

Co polscy emeryci mogą wyciągnąć z tej historii

Praca po przejściu na emeryturę staje się coraz istotniejszym tematem również w Polsce i Niemczech. W Niemczech limity dodatkowego zarobku dla wcześniejszych emerytur zostały już znacznie podniesione, a w przypadku emerytur w pełnym wieku emerytalnym całkowicie zniesione. Jednocześnie od 2023 roku składki odprowadzane z zatrudnienia po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego znów przekładają się na nowe punkty emerytalne – pod warunkiem że nie wybrano zwolnienia ze składek.

Wiele osób ledwo zna te możliwości albo nie docenia długofalowego efektu. Kilkaset euro więcej miesięcznie brzmi jak kosmetyczna korekta. Ale przeliczone na 15 czy 20 lat emerytury daje sumę pięciocyfrową – często na znacznie korzystniejszych warunkach niż klasyczne produkty oszczędnościowe.

Żeby świadomie korzystać z tego potencjału, warto znać kilka pojęć. „Pełna emerytura" oznacza, że nie ma już żadnych potrąceń i wszystkie wymagane lata ubezpieczenia zostały wypracowane. „Emerytura częściowa" lub „emerytura wcześniejsza" oznacza natomiast, że możliwe są potrącenia i obowiązują inne zasady dotyczące dodatkowych zarobków.

Typowe sytuacje, w których podobna strategia może się opłacić:

• Specjaliści przekazujący swoją wiedzę jako doradcy lub trenerzy.
• Emeryci kontynuujący pracę w swoim dawnym zawodzie na pół etatu.
• Osoby wykonujące dotąd ciężką pracę fizyczną, które w starszym wieku przechodzą do lżejszych zajęć.

Ryzyko oczywiście istnieje. Kto jest już poważnie ograniczony zdrowotnie, powinien dokładnie rozważyć, czy dodatkowe obciążenie pracą jest realistyczne. Nie bez znaczenia są też podatki: wyższy dochód może oznaczać wyższy próg opodatkowania, przez co na rękę zostaje mniej niż zakładano.

Mimo to historia Marka bardzo wyraźnie pokazuje, jak ogromny wpływ na portfel na emeryturze mogą mieć prawne szczegóły i niuanse. Nie każdy wyciągnie 400 euro miesięcznie. Ale już dodatkowe 80 czy 120 euro może w codziennym życiu zrobić dużą różnicę – choćby wobec stale rosnących kosztów mieszkania czy energii. Kto odpowiednio wcześnie zasięgnie informacji, starannie zaplanuje i aktywnie sprawdzi swoje uprawnienia, zapewni sobie na emeryturze znacznie większy oddech finansowy.