Wrak, który wciąż stanowi zagrożenie
Mowa o K-278 Komsomolec – zaawansowanym radzieckim okręcie podwodnym, który zatonął w kwietniu 1989 roku po pożarze na pokładzie. Nowe norweskie badania ujawniają niepokojącą prawdę: wrak od ponad trzydziestu lat okresowo uwalnia substancje radioaktywne do otaczających wód, a przedział reaktora ulega coraz poważniejszej degradacji.
Katastrofa Komsomolca – jak do niej doszło
Pod koniec lat osiemdziesiątych K-278 Komsomolec uchodził za technologiczną perłę radzieckiej marynarki wojennej. Jednostka mogła zanurzać się na głębokość przekraczającą tysiąc metrów i była napędzana reaktorem jądrowym. 7 kwietnia 1989 roku doszło do tragedii – na pokładzie wybuchł pożar, który doprowadził do zatonięcia okrętu na głębokości około 1680 metrów na dnie Morza Norweskiego.
W katastrofie zginęło kilkudziesięciu członków załogi. Związkowi Radzieckiemu nie udało się wydobyć jednostki z dna. Od tamtej chwili wrak spoczywa na dnie oceanu, a na jego pokładzie znajdują się uszkodzony reaktor jądrowy oraz torpedy z ładunkami nuklearnymi.
W latach dziewięćdziesiątych norwescy i rosyjscy naukowcy rozpoczęli systematyczny monitoring tego miejsca. Początkowo skupiano się na ocenie bezpośredniego zagrożenia, jakie torpedy i reaktor mogły stanowić dla rybołówstwa oraz nadmorskich społeczności. Dopiero stosunkowo niedawno udało się dokładnie prześledzić, jak przebiega proces wycieku w dłuższej perspektywie czasowej.
Nowe badania: widoczne smugi radioaktywnej wody
Naukowcy z norweskiego urzędu ds. bezpieczeństwa jądrowego i radiologicznego opublikowali swoje wyniki w recenzowanym czasopiśmie naukowym. Do monitorowania stanu wraku wykorzystali podwodne roboty, próbki wody oraz wieloletnie serie pomiarowe.
Reaktor jądrowy wykazuje wyraźne oznaki zużycia – elementy jego konstrukcji stopniowo korodują, a materiał radioaktywny przedostaje się do otaczającej wody morskiej.
Badacze opisują, jak periodycznie pojawiają się charakterystyczne „smugi" – skoncentrowane obłoki substancji radioaktywnych wypływające z określonych punktów wraku. Miejsca te zlokalizowane są przede wszystkim wokół:
- starego przewodu wentylacyjnego w kadłubie okrętu
- bezpośredniego otoczenia przedziału reaktora
