Dlaczego nie powinieneś myć truskawek tylko pod bieżącą wodą

Truskawki należą do najbardziej opryskiwanych owoców

Większość ludzi spłukuje truskawki przez kilka sekund pod kranem i uważa je za czyste. Badania jednoznacznie pokazują, że taki sposób mycia praktycznie nic nie daje w walce z pestycydami.

Czerwony letni przysmak od lat zajmuje czołowe miejsce wśród najsilniej opryskiwanych owoców. A jednak traktujemy truskawki tak, jakby chwila pod bieżącą wodą rozwiązywała problem. Tymczasem dane z USA i Europy malują zupełnie inny obraz — i wskazują, która prosta kuchenna metoda naprawdę robi różnicę.

Pomiary prowadzone m.in. przez amerykańskie Ministerstwo Rolnictwa oraz organizacje zajmujące się bezpieczeństwem żywności ujawniają, że konwencjonalne truskawki noszą na sobie prawdziwy koktajl pozostałości środków ochrony roślin. W ostatnich rundach testów:

• w około 99% próbek konwencjonalnych truskawek wykryto co najmniej jeden rodzaj pestycydu
• ponad 30% próbek zawierało jednocześnie dziesięć lub więcej różnych substancji
• niektóre partie wykazywały obecność ponad dwudziestu wykrytych związków chemicznych

Nie chodzi tu o jedną „ciężką" substancję, lecz o dziesiątki różnych cząsteczek, które wzajemnie się uzupełniają. Takie nazwy jak karbendazym czy bifentryna regularnie pojawiają się w analizach. Stosuje się je przeciwko grzybom, owadom i innym szkodnikom — lecz finalnie trafiają też na nasz talerz.

Truskawki od lat konsekwentnie plasują się wysoko na listach najbardziej zanieczyszczonych owoców, z dziesiątkami różnych pestycydów na jednej partii.

Dlaczego spłukiwanie pod kranem prawie nie pomaga

Wiele osób trzyma truskawki dziesięć sekund pod zimną wodą, strzepuje krople i od razu podaje. To wydaje się bezpieczne — ale dane mówią coś innego. Naukowcy z Uniwersytetu Massachusetts porównali różne metody mycia i doszli do zaskakującego wniosku: sama woda z kranu wykazuje zadziwiająco niską skuteczność.

Powód jest prosty: nowoczesne środki ochrony roślin są projektowane tak, aby wytrzymywały deszcz. Wiele z tych substancji jest częściowo rozpuszczalna w tłuszczach i mocno przylega do woskowej powłoki owocu oraz jego drobnych zagłębień. Zwykła woda dosłownie po nich spływa.

Przy samym płukaniu pod kranem badania wykazują średnio następujące efekty:

• redukcja pozostałości na powierzchni o zaledwie 10–20%
• znikają głównie łatwo rozpuszczalne substancje, a te trudniejsze do usunięcia pozostają
• krótkie kilkusekundowe płukanie nie daje praktycznie żadnych efektów

W praktyce usuwamy więc głównie piasek i luźne zanieczyszczenia, natomiast zdecydowana większość chemicznych pozostałości nadal jest obecna na owocu.

Poważny błąd: usuwanie szypułki przed myciem

Drugi powszechny błąd to odcinanie szypułki przed płukaniem. Wydaje się to wygodne i estetyczne — a działa dokładnie odwrotnie, niż powinno.

Gdy usuniesz szypułkę, powstaje otwarte przejście do wnętrza owocu. Gdy następnie zaczniesz go spłukiwać, woda wraz z rozpuszczonymi w niej pozostałościami może wnikać przez ten otwór do środka. Przenosisz więc problem z zewnątrz do samego miąższu.

Zawsze myj truskawki z szypułką. Odcinaj ją dopiero po osuszeniu owocu.

Najskuteczniejszy trik: kąpiel z sodą oczyszczoną

W praktycznych testach jedna metoda konsekwentnie wychodzi na zwycięzcę: kąpiel w roztworze spożywczego wodorowęglanu sodu, powszechnie zwanego sodą oczyszczoną lub sodą bikarbonową. Substancja ta nadaje wodzie lekko zasadowe pH, przez co niektóre pestycydy stają się chemicznie mniej stabilne i gorzej przylegają do powierzchni owocu.

Jak przygotować właściwą kąpiel dla truskawek

W domu potrzebujesz tylko miski, zimnej wody i sody oczyszczonej. Sposób przygotowania:

• Weź dużą miskę lub naczynie i wypełnij je 1 litrem zimnej wody.
• Dodaj 1 pełną łyżkę stołową spożywczej sody oczyszczonej i dobrze wymieszaj, aż się rozpuści.
• Delikatnie włóż truskawki do roztworu, nie usuwając szypułek.
• Łagodnie poruszaj owocami w wodzie, żeby wszystkie strony miały kontakt z roztworem.
• Pozostaw truskawki w kąpieli na 10–15 minut.
• Odcedź, a następnie spłucz owoce przez około 30 sekund pod czystą bieżącą wodą.
• Ułóż je w jednej warstwie na czystej ściereczce lub papierowym ręczniku do wyschnięcia.

Testy laboratoryjne z zastosowaniem podobnych metod na innych owocach pokazują, że taka kuracja może usunąć nawet około 90% pozostałości z powierzchni. Szczególnie substancje mocno przylegające do skórki w końcu się uwalniają.

Kilkanaście minut moczenia w roztworze sody oczyszczonej usuwa znacznie większą część pestycydów niż jakiekolwiek szybkie płukanie.

Jak wypadają ocet, woda solna i inne domowe sposoby?

Obok sody oczyszczonej w obiegu krążą też różne inne sprawdzone metody. W testach porównawczych wyłania się z grubsza następujący obraz:

Ocet i woda solna zdecydowanie coś robią, ale nie dorównują sodzie oczyszczonej. Ocet może przy tym szybciej niszczyć smak i strukturę delikatnych owoców, jeśli użyjesz go zbyt długo lub w zbyt dużym stężeniu. Woda solna z kolei może powodować, że truskawki stają się nieco wiotkie.

W żadnym wypadku nie używaj płynu do naczyń ani środków czyszczących do mycia owoców. Resztki mydła czy detergentu są trudne do całkowitego usunięcia i po prostu nie mają prawa znaleźć się w jedzeniu.

Tych błędów przy myciu i przechowywaniu unikaj za wszelką cenę

Oprócz wyboru metody mycia ogromne znaczenie mają też czas i technika. Kilka praktycznych wskazówek:

• Nie myj truskawek zbyt wcześnie. Wilgoć przyspiesza powstawanie pleśni. Myj je tuż przed spożyciem lub dalszą obróbką.
• Dokładnie je osusz. Wilgotna warstwa między owocami to idealne środowisko dla grzybów i pleśni.
• Nie uszkadzaj owoców podczas mycia. Zbyt mocne mieszanie lub ściskanie niszczy powierzchnię, co przyspiesza psucie się owoców.
• Po umyciu przechowuj truskawki w jednej warstwie lub w naczyniu wyłożonym papierowym ręcznikiem, żeby nie leżały we własnym soku.

Czy truskawki ekologiczne są bezpieczne bez dokładnego mycia?

Nawet przy uprawie ekologicznej mycie pozostaje wskazane. Rolnicy ekologiczni stosują inne środki, ale one również zostawiają pozostałości. Co więcej, truskawki bio mogą zawierać ślady konwencjonalnych pestycydów wskutek znoszenia oprysku z sąsiednich pól albo zanieczyszczonej gleby i powietrza.

Badania pokazują, że partie ekologiczne zawierają średnio mniej i inne rodzaje pozostałości, ale nie są automatycznie „wolne od pestycydów". Ten sam rytuał z sodą oczyszczoną pozwala jeszcze bardziej obniżyć ich poziom.

Truskawki ekologiczne zazwyczaj mają czystszy profil chemiczny, ale równie dobrze zasługują na porządną kąpiel przed podaniem na stół.

Co te pestycydy naprawdę oznaczają dla twojego zdrowia?

Poziomy poszczególnych substancji na owocach często mieszczą się poniżej ustawowych limitów. Jednak coraz większe obawy budzi łączny efekt jednoczesnego działania dziesiątek różnych związków — szczególnie u dzieci i kobiet w ciąży. Nauka stara się lepiej zrozumieć, jak takie „koktajle chemiczne" wpływają długoterminowo na gospodarkę hormonalną, układ nerwowy i mikrobiotę jelitową.

Dokładniejsze mycie truskawek pozwala zmniejszyć tę niepewną mieszankę bez rezygnowania z jedzenia owoców. Nie trzeba mieć laboratorium w domu — saszetka sody oczyszczonej w szafce kuchennej i kwadrans cierpliwości robią naprawdę dużą różnicę.

Dodatkowe wskazówki dla czystszego talerza z owocami

Podejście stosowane przy truskawkach można niemal jeden do jednego przenieść na inne miękkie owoce, takie jak borówki, maliny (bardzo krótko i ostrożnie) oraz wiśnie. W przypadku twardszych owoców, jak jabłka i gruszki, kąpiel z sodą oczyszczoną działa co najmniej równie dobrze — a jeśli chcesz jeszcze bardziej zredukować zanieczyszczenia, możesz je dodatkowo obrać ze skórki.

Osoby jedzące owoce regularnie mogą uczynić z tego stałą rutynę: raz dziennie napełnić dużą miskę, przetworzyć wszystko za jednym razem, dokładnie osuszyć i wstawić do lodówki. W ten sposób przez resztę dnia masz pod ręką gotowe, czystsze owoce — bez konieczności ciągłego płukania — i jednocześnie ograniczasz spożycie całego szeregu niewidocznych substancji chemicznych.