O co chodzi: reforma emerytalna tymczasowo zawieszona
Francja na nowo rozrysowała harmonogram wcześniejszej emerytury dla osób z długim stażem pracy. Zmiany dotyczą przede wszystkim tych, którzy urodzili się między 1965 a 1970 rokiem i zaczęli pracować przed ukończeniem dwudziestego roku życia. Niekiedy chodzi o jeden miesiąc różnicy, niekiedy o trzy — ale to może oznaczać różnicę rzędu tysięcy euro.
Francuski rząd częściowo „zamroził" reformę emerytalną z 2023 roku za pomocą ustawy o zabezpieczeniu społecznym na rok 2026. W praktyce oznacza to, że planowane dalsze podwyższanie ustawowego wieku emerytalnego zostaje wstrzymane, a zasady dotyczące wcześniejszego przejścia na emeryturę po długiej karierze zawodowej ulegają modyfikacji.
We Francji funkcjonuje rozwiązanie znane jako „wcześniejsza emerytura dla osób z długą karierą": kto zaczął pracę przed 20. rokiem życia i zgromadził odpowiednią liczbę ubezpieczonych kwartałów, może zakończyć aktywność zawodową wcześniej niż wynikałoby to ze standardowego wieku emerytalnego.
Nowe przepisy wchodzą w życie 1 września 2026 roku i dotyczą głównie osób urodzonych między 1965 a 1970 rokiem, które wcześnie weszły na rynek pracy.
Zmiany zostały utrwalone w projekcie dekretu oraz tabelach francuskiej instytucji emerytalnej Assurance retraite. Doradcy emerytalni i internetowe kalkulatory korzystają już z tych danych, choć dokument może jeszcze nieznacznie ulec modyfikacji.
Nowy wiek emerytalny według roku urodzenia: kto zyskuje miesiące?
Dla osób, które podjęły pracę przed ukończeniem 20 lat, obowiązywać będą następujące minimalne wieki uprawniające do wcześniejszej emerytury w ramach długiej kariery:
- urodzeni w 1964 r.: 60 lat i 6 miesięcy
- urodzeni od 1 stycznia do 30 listopada 1965 r.: 60 lat i 9 miesięcy
- urodzeni między 1 a 31 grudnia 1965 r.: 60 lat i 8 miesięcy
- urodzeni w 1966 r.: 60 lat i 9 miesięcy
- urodzeni w 1967 r.: 61 lat
- urodzeni w 1968 r.: 61 lat i 3 miesiące
- urodzeni w 1969 r.: 61 lat i 6 miesięcy
- urodzeni w 1970 r.: 61 lat i 9 miesięcy
Najbardziej zauważalne różnice dotyczą młodszych roczników. Osoby urodzone w latach 1966–1970 zyskują według nowego harmonogramu trzy miesiące w porównaniu z planem z 2023 roku. Ci urodzeni w grudniu 1965 roku zyskują jeden miesiąc.
Dla osób urodzonych w 1964 roku oraz w większości 1965 roku nic się nie zmienia. Powód jest techniczny, ale kluczowy: w momencie wejścia nowych przepisów w życie osoby te osiągnęły już — lub są bliskie osiągnięcia — swojego pierwotnego wieku wcześniejszej emerytury.
Wyłącznie osoby urodzone 1 grudnia 1965 roku lub później mogą skorzystać z obniżonego wieku uprawniającego do wcześniejszej emerytury w ramach długiej kariery.
Tak wynika z projektu dekretu, na którym opierają się francuskie media. Granica 1 grudnia 1965 roku decyduje więc o tym, kto nadal podlega „staremu" zaostrzonemu schematowi, a kto odzyskuje nieco przestrzeni.
Liczy się nie tylko data urodzenia, ale przede wszystkim data rozpoczęcia emerytury
Częste nieporozumienie polega na tym, że znaczenie ma nie tylko moment osiągnięcia wskazanego wieku, lecz przede wszystkim data, od której emerytura faktycznie się zaczyna. Brzmi jak detal — ale ten detal może kosztować lub przynieść właśnie te upragnione miesiące.
Przykład 1: czerwiec 1965 — brak korzyści
Wyobraź sobie, że urodziłeś się w czerwcu 1965 roku i kwalifikujesz się do wcześniejszej emerytury z tytułu długiej kariery. Twój minimalny wiek to 60 lat i 9 miesięcy, który osiągasz w marcu 2026 roku.
Jeśli emerytura ruszy od 1 kwietnia 2026 roku, data ta przypada jeszcze przed 1 września 2026 roku. Tymczasowe zamrożenie nie przyniesie wówczas żadnego efektu i nie uzyskasz obniżenia progu wiekowego.
Przykład 2: 15 grudnia 1965 — miesiąc zysku dzięki odpowiedniemu wyczuciu czasu
Rozważmy osobę urodzoną 15 grudnia 1965 roku. Nowy minimalny wiek wynosi dla niej 60 lat i 8 miesięcy, który przypada mniej więcej w połowie sierpnia 2026 roku.
Jeśli taka osoba zdecyduje się na emeryturę od 1 sierpnia 2026 roku, obowiązuje jeszcze stary schemat. Wybierając natomiast datę 1 września 2026 roku lub późniejszą, wpada dokładnie w nowe przepisy — i może zakończyć pracę wcześniej niż przewidywała reforma z 2023 roku.
Moment uruchomienia wypłaty emerytury — a nie samo osiągnięcie odpowiedniego wieku — decyduje o tym, czy skorzystasz z nowego harmonogramu.
Ile kwartałów pracy musisz mieć na koncie?
Oprócz warunku rozpoczęcia pracy przed 20. rokiem życia, kluczowe znaczenie ma długość stażu ubezpieczeniowego. Francja posługuje się systemem trymestral ubezpieczonych — wymagana liczba kwartałów różni się w zależności od roku urodzenia:
- 1964 r.: 170 kwartałów
- 1 stycznia – 30 listopada 1965 r.: 170 kwartałów
- 1–31 grudnia 1965 r.: 171 kwartałów
- 1966–1970 r.: 172 kwartały
Nie każdy kwartał jest liczony w ten sam sposób. Francuskie przepisy biorą pod uwagę przede wszystkim faktycznie przepracowane i ubezpieczone okresy. Zaliczają się do nich między innymi:
- standardowe okresy zatrudnienia z odprowadzaniem składek emerytalnych
- urlop macierzyński lub ojcowski związany z narodzinami dziecka
- umowa o naukę zawodu lub inne płatne szkolenie zawodowe
- obowiązkowa służba wojskowa
Okresy bezrobocia są bardziej skomplikowane. W ramach tej konkretnej regulacji nie zawsze wliczają się do wymaganego stażu dla długiej kariery. Może to oznaczać, że ktoś, kto wcześnie zaczął pracę, i tak będzie musiał poczekać dłużej na emeryturę — jeśli kilka lat bez pracy nie powiększyło licznika ubezpieczonych kwartałów.
Emerytura uzupełniająca Agirc-Arrco: bez potrącenia za wiek
Oprócz systemu podstawowego Francja posiada dodatkowy system emerytalny dla pracowników sektora prywatnego — Agirc-Arrco. Ma on istotny wpływ na finalną kwotę, która co miesiąc trafia na konto emeryta.
Dobra wiadomość dla osób kwalifikujących się do wcześniejszej emerytury z długą karierą: gdy system podstawowy uzna długą karierę i spełnione zostaną warunki wieku oraz liczby kwartałów, Agirc-Arrco podąża za tą decyzją. Świadczenie uzupełniające wypłacane jest wówczas bez potrącenia związanego z wiekiem.
Kto oficjalnie posiada długą karierę w systemie podstawowym, może uruchomić emeryturę uzupełniającą bez dodatkowego obniżenia wypłaty.
Dla osób zastanawiających się, czy lepiej przepracować jeszcze rok, by uniknąć potrącenia w systemie uzupełniającym, może to być decydujący argument przemawiający za wcześniejszym zakończeniem aktywności zawodowej.
Niepewność po 2027 roku: ten harmonogram nie jest ostatnim słowem
Obecny kalendarz dla roczników 1965–1970 opiera się na projekcie dekretu, który nie został jeszcze opublikowany w oficjalnym dzienniku ustaw. Drobne zmiany są więc możliwe. Tymczasem francuskie instytucje emerytalne, w tym Assurance retraite, już korzystają z tych tabel w swoich komunikatach i narzędziach do obliczeń.
Dochodzi do tego czynnik polityczny. Zamrożenie reformy obowiązuje co najmniej do wyborów prezydenckich w 2027 roku. Po tym głosowaniu możliwe są trzy scenariusze:
- obecny „wstrzymany" harmonogram zostaje przedłużony i nadal obowiązuje;
- powraca pierwotny, surowszy kalendarz z 2023 roku;
- wypracowany zostaje nowy kompromis z odmiennymi wiekami i warunkami.
Dla osób będących w połowie kariery zawodowej planowanie staje się przez to trudniejsze. Doradcy finansowi zalecają dlatego obliczenia przy różnych scenariuszach i pozostawienie marginesu bezpieczeństwa. Zwłaszcza dla pracowników transgranicznych lub osób, które przez długi czas pracowały we Francji, kilka miesięcy różnicy w dacie przejścia na emeryturę może oznaczać tysiące euro różnicy w dłuższej perspektywie.
Co możesz zrobić już teraz, jeśli urodziłeś się w tych latach?
Jeśli urodziłeś się między 1965 a 1970 rokiem i pracowałeś we Francji — choćby przez część kariery — możesz podjąć kilka konkretnych kroków. Zwróć się do Assurance retraite o zestawienie zgromadzonych kwartałów i sprawdź, które okresy zaliczają się do długiej kariery. Pamiętaj o umowach o naukę zawodu, służbie wojskowej oraz urlopach rodzicielskich.
Następnie oblicz, kiedy osiągniesz wymagany wiek oraz wymaganą liczbę kwartałów. Przetestuj w symulatorze różne daty przejścia na emeryturę wokół 1 września 2026 roku i sprawdź, jak wpłyną na Twoje prawo do wcześniejszej emerytury. Przesunięcie o jeden miesiąc może zadecydować o tym, czy kwalifikujesz się do systemu długiej kariery, czy nie.
Osoby, które wróciły do kraju po pracy we Francji, muszą dodatkowo skoordynować świadczenia z krajowym systemem emerytalnym oraz ewentualnymi pracowniczymi emeryturami uzupełniającymi. Specjaliści od emerytur międzynarodowych od lat podkreślają, że staranna dokumentacja — odcinki płac, umowy, dowody odbytych szkoleń — procentuje w momencie składania wniosku emerytalnego.
Kto już teraz dokładnie ustali, jak długo faktycznie pracował i w jakich okresach, będzie w znacznie lepszej pozycji przy składaniu wniosku. Nowy francuski harmonogram dla długich karier sprawia, że wyczucie czasu i kontrola dokumentów są ważniejsze niż kiedykolwiek — szczególnie dla każdego, kto urodził się między 1965 a 1970 rokiem i wcześnie zaczął swoją drogę zawodową.
