Dlaczego włosy w ogóle siwieją
Ktoś, kto po czterdziestce zagląda w lustro, często zauważa pierwsze jaśniejsze pasemka przy skroniach albo na karku. To nie efekt jednego stresującego tygodnia w pracy, lecz powolny proces zachodzący głęboko w cebulce włosa.
W każdym mieszku włosowym znajdują się komórki pigmentowe zwane melanocytami. Produkują one melaninę — barwnik nadający włosom kolor blond, brązu, rudości lub czerni. Z wiekiem komórki te stopniowo wyczerpują się i wytwarzają coraz mniej pigmentu. Efekt jest prosty: nowy włos wyrastający z tego samego mieszka pojawia się szary lub całkowicie biały.
Siwe włosy to nie chwilowy błąd — to trwały skutek tego, że komórki pigmentowe przestają pracować.
Dermatolodzy obserwują, że u większości ludzi pierwsze białe włosy pojawiają się między 35. a 45. rokiem życia. Kto raz wkroczy na tę drogę, pozostanie na niej już na zawsze. Czasem proces przebiega szybko i już po pięćdziesiątce ktoś jest niemal całkowicie siwy, u innych przez długi czas pojawia się zaledwie kilka srebrnych pasm. Decydującą rolę odgrywa tu genetyka.
Uparty mit: dwa włosy za jeden
Pewnie nieraz słyszałeś to od mamy albo przy kawie w pracy: „Jak wyrwiesz jeden siwy włos, wyrosną dwa." Brzmi to niby logicznie — coś w stylu kary za zuchwalstwo — ale biologicznie nie ma żadnego sensu.
Jeden mieszek włosowy może wyprodukować tylko jeden włos na raz. To nie kalafior z wieloma różyczkami, lecz pojedynczy kanalik w skórze. Kiedy wyrwiesz włos, mieszek pozostaje na swoim miejscu. Po fazie spoczynku ten sam cykl wzrostu zaczyna się od nowa — i z tego samego kanalika wyrasta dokładnie jeden nowy włos.
Z jednego mieszka zawsze wyrasta tylko jeden włos. Nigdy dwa — bez względu na to, ile razy go wyrwiesz.
Gdyby jeden wyrwany włos rzeczywiście dawał kilka nowych, lekarze dawno wykorzystaliby to jako metodę leczenia łysienia. Nic takiego nie istnieje. Jedynym powodem, dla którego niektórzy mają wrażenie, że siwych włosów „przybywa więcej", jest to, że w tym samym czasie inne mieszki również tracą pigment. Widząc nagle skupisko siwych włosów tam, gdzie wcześniej usunąłeś jeden, mylnie łączysz to z pincetą.
Co naprawdę dzieje się, gdy wyrywasz siwy włos
Choć żadne dodatkowe włosy nie wyrastają w zamian, regularne wyrywanie włosów ma jednak realny wpływ na skórę głowy.
- Za każdym razem uszkadzasz mieszek włosowy.
- Skóra może się zapalić.
- W skórze głowy mogą powstawać drobne blizny.
- Produkcja włosów w danym mieszku może całkowicie ustać.
Jednorazowe wyrwanie włosa zazwyczaj nie wyrządzi poważnej szkody. Cebulka bywa podrażniona, ale zwykle się regeneruje. Kto jednak systematycznie szarpie te same miejsca pincetą lub paznokciami, ryzykuje znacznie więcej — mieszek może ulec trwałemu uszkodzeniu i przestać produkować jakikolwiek włos.
Czasem po wyrwaniu włosa na skórze pojawia się maleńka kropelka krwi. To sygnał, że pociągnąłeś zdecydowanie za mocno. Lekarze tłumaczą, że w takim przypadku wyrywasz nie tylko włos, ale praktycznie cały mieszek. Na tym miejscu może już nigdy nie wyrosnąć nowy włos.
Od siwego włosa do łysej plamy: czym jest łysienie trakcyjne
Łysienie trakcyjne to medyczne określenie utraty włosów spowodowanej długotrwałym mechanicznym obciążeniem. Może je wywoływać zarówno noszenie ciasnych warkoczy i kucyków, jak i kompulsywne szarpanie własnych włosów.
Dobrym przykładem są kobiety, które w latach dziewięćdziesiątych nadmiernie wyskubywały brwi na cieniutką kreskę. Gdy pełne brwi wróciły do łask, część z nich przekonała się, że włoski niemal wcale nie odrastają. Mieszki nie przeżyły wieloletniego przeciążenia i urazu.
W przypadku włosów na głowie zasada jest identyczna. Kto co tydzień usuwa te same siwe włosy, naraża się na długofalowe konsekwencje:
| Problem | Przyczyna | Możliwe skutki |
|---|---|---|
| Cienkie łyse pasemka | Wielokrotne wyrywanie wzdłuż jednej linii (przedziałek, linia włosów) | Trwale mniejsza gęstość włosów |
| Czerwone, wrażliwe miejsca | Mikrozapalenia wokół uszkodzonych mieszków | Swędzenie, pieczenie, skłonność do drapania |
| Blizny w skórze głowy | Połączenie wyrywania i stanów zapalnych | Trwała utrata zdolności wzrostu włosów |
Dermatolodzy ostrzegają, że osoby mające tendencję do majstrowania przy sobie i szarpania muszą być szczególnie czujne. Zanim się obejrzysz, staje się to automatycznym odruchem przy oglądaniu serialu czy rozmowie telefonicznej — a mijają miesiące, zanim zauważysz przerzedzone miejsca.
Infekcje, wrastające włosy i blizny
Poza ryzykiem łysienia skóra doznaje za każdym razem małej traumy. Otwór pozostały po wyrwanym włosie staje się wrotami dla bakterii. Ryzyko rośnie, gdy dotykasz głowy brudną pincetą, paznokciami lub bez uprzedniego umycia rąk.
Lekarze obserwują u osób nagminnie wyrywających włosy następujące dolegliwości:
- drobne krostki lub grudki wokół ujścia mieszka
- zaczerwienienie i tkliwość w jednym konkretnym miejscu
- wrastające włosy, gdy kanalik ulega zatkaniu
- ciemne lub odwrotnie — jasne plamki na skórze po wygojeniu
Wrastający włos na skórze głowy wyczuwalny jest często jako bolesny guzeczek. Włos nie może już wyrosnąć prosto, zwija się pod skórą i wywołuje reakcję zapalną. Nawracające stany zapalne zwiększają ryzyko powstawania drobnych blizn. W tkance bliznowatej nie ma już prawidłowych mieszków, więc zdrowe włosy rzadko tam wyrastają.
Co zatem zrobić z nielubiany siwymi włosami?
Kto nie chce patrzeć, jak jego fryzura szybko siwiej, ma na szczęście alternatywy znacznie mniej szkodliwe niż wyrywanie.
Farbowanie zamiast szarpania
Najpopularniejszym sposobem maskowania siwych włosów pozostaje farba do włosów. Można ją nałożyć w salonie fryzjerskim lub w domu z zestawu kupionym w drogerii. Warto zwrócić uwagę na różnicę między farbą trwałą, która wnika głęboko w strukturę włosa, a płukanką koloryzującą, która wypłukuje się po kilku myciach.
Dla osób z zaledwie kilkoma siwymi włosami przydatne będą spreje do odrostów, koloryzujące pudry, a nawet specjalne tuszyki przypominające mascary. Pozwalają one na lokalne krycie bez szarpania za cebulkę.
Inna fryzura, inne spojrzenie
Odpowiednio dobrana fryzura może zdziałać cuda. Dobry fryzjer potrafi na przykład:
- przesunąć przedziałek, by rzucające się w oczy siwe włosy mniej przykuwały uwagę
- wyciąć warstwy, dzięki którym siwe pasma wtapiają się w resztę fryzury
- wykonać rozświetlenia lub przyciemnienia, zmniejszając kontrast między siwymi a zabarwionymi włosami
Coraz więcej osób decyduje się zresztą pozwolić naturze działać i świadomie przechodzi na naturalną siwizną. Przy odpowiedniej pielęgnacji — szamponach neutralizujących żółtawy odcień i odżywczych maskach — srebrzysta fryzura może wyglądać bardzo nowocześnie i elegancko.
Czy można zapobiec siwizny lub ją cofnąć?
Lekarze mówią wprost: kto jest genetycznie predysponowany do siwienia, nie uniknie tego za pomocą kremów ani suplementów. Zdrowy tryb życia pomaga jednak utrzymać włosy w ogólnie lepszej kondycji.
Czynniki wspierające jakość włosów:
- odpowiednia ilość białka, żelaza, cynku i witamin z grupy B w diecie
- niepalenie tytoniu, ponieważ dym pogarsza ukrwienie skóry
- umiarkowane stosowanie suszarki i prostownicy, by ograniczyć łamliwość
- trzymanie stresu w ryzach — ekstremalnie wysokie jego poziomy mogą czasowo nasilać wypadanie włosów
Co jakiś czas pojawiają się doniesienia o nowych terapiach mających odwracać utratę pigmentu, jednak badania nad nimi wciąż są na wczesnym etapie. Do tego czasu siwienie pozostaje przede wszystkim kwestią akceptacji i odpowiedniego stylizowania.
Kiedy wyrywanie staje się przymusem
U niektórych osób wyrywanie siwych włosów wykracza daleko poza zwykłą próżność. Pojawia się wtedy kompulsywna potrzeba szarpania włosów — nawet gdy człowiek doskonale wie, że to mu szkodzi. Ta przypadłość nosi nazwę trichotillomanii i zaliczana jest do zaburzeń psychicznych.
Osoby z trichotillomanią wyrywają nie tylko siwe, ale często też ciemne włosy, rzęsy czy brwi. Wstydzą się łysych miejsc i starają się je ukrywać czapkami, szalikami lub makijażem. W takim przypadku sama silna wola nie wystarczy — znacznie bardziej pomocna jest opieka psychologa lub psychiatry niż kolejna pinceta.
Kto zauważy u siebie, że wyrywanie włosów to nie incydentalne zdarzenie, lecz codzienny nawyk, powinien porozmawiać o tym z lekarzem pierwszego kontaktu. Wczesna interwencja zmniejsza ryzyko trwałych łysych miejsc i przynosi spokój ducha.
Odruchowe wyrwanie tego jednego irytującego siwego włosa wydaje się zupełnie niewinne. A jednak właśnie ten odruch zwiększa ryzyko, że z czasem zabraknie włosów dokładnie tam, gdzie najbardziej chciałbyś je zachować. Zostawienie siwizny w spokoju lub sprytne jej maskowanie daje mieszkom włosowym znacznie lepsze perspektywy niż regularna praca pincetą.
