W tym wieku mężczyźni i kobiety są naprawdę uważani za dojrzałych

Kiedy w głowie kończy się nastoletnie myślenie – i od jakiego wieku ludzie tworzą naprawdę partnerskie związki?

Wiele par nie kłóci się o pieniądze ani obowiązki domowe, lecz o coś znacznie trudniej uchwytnego: wewnętrzną dojrzałość. Pewne badanie, często przywoływane w dyskusjach, od lat wywołuje emocje – podaje konkretną liczbę i wyraźnie różnicuje kobiety od mężczyzn. Jednocześnie odkrycia neurobiologii pokazują, że za poczuciem „emocjonalnej niedojrzałości" kryje się znacznie więcej niż tylko wygoda.

Co tak naprawdę oznacza dojrzałość emocjonalna

Zanim przejdziemy do liczb, warto wyjaśnić jedno: czym właściwie jest dojrzałość emocjonalna? Nie chodzi o to, że ktoś przestaje się bawić i cieszyć życiem. Chodzi o to, jak człowiek radzi sobie z własnymi uczuciami i odpowiedzialnością.

• Umiejętność rozpoznawania i nazywania własnych emocji
• Powstrzymywanie się od impulsywnych reakcji podczas konfliktów
• Branie odpowiedzialności za własne zachowanie
• Podejmowanie decyzji z myślą o przyszłości
• Szanowanie granic i potrzeb innych osób

Dojrzałość emocjonalna ujawnia się nie w wielkich słowach, lecz w codziennych, drobnych wyborach – szczególnie w związkach.

Kto wewnętrznie reaguje wciąż po młodzieńczemu, ma tendencję do wypierania problemów, unikania trudnych rozmów lub zrzucania odpowiedzialności na partnera. To właśnie potwierdzają liczne badania par – i często uwidaczniają wyraźną różnicę między płciami.

Głośne badanie: kobiety dojrzewają znacznie wcześniej

Opublikowane w 2013 roku badanie zlecone przez stację telewizyjną Nickelodeon rozbudziło debatę na temat dojrzałości emocjonalnej. Ankietowani dorośli w Wielkiej Brytanii oceniali własną dojrzałość oraz dojrzałość swoich partnerów.

Wyniki brzmią jak gotowy materiał na dyskusję w każdej parze: kobiety deklarowały, że czują się emocjonalnie „na miejscu" już po trzydziestce, natomiast mężczyźni – znacznie później.

Jedenaście lat różnicy – brzmi drastycznie, ale najwyraźniej odzwierciedla codzienne doświadczenia wielu par. Co szczególnie ciekawe: mężczyzn nie oceniają krytycznie wyłącznie kobiety – wielu mężczyzn myśli o sobie tak samo.

• Około ośmiu na dziesięć ankietowanych kobiet uważa, że mężczyźni nigdy do końca nie porzucają swojego „wewnętrznego chłopca".
• Mniej więcej co czwarty ankietowany mężczyzna sam określa siebie jako emocjonalnie niedojrzałego.

Badanie miało raczej zabawowy charakter – nie było rygorystycznym eksperymentem naukowym. Mimo to trafnie ilustruje odczucie, które zna wiele par: jedno z nich zachowuje się jak „ten dorosły", drugie bardziej przypomina współlokatora z kiepskimi wymówkami.

Gdy związek zaczyna przypominać samotne rodzicielstwo

W odpowiedziach uczestników badania stale powraca pewien schemat: wiele kobiet opisuje, że to one biorą na siebie emocjonalny i organizacyjny ciężar codziennego życia.

• Podejmują większość ważnych decyzji.
• Pilnują terminów, finansów i organizacji rodzinnej.
• Są pierwszym punktem kontaktu we wszystkich sprawach emocjonalnych.

Konsekwencja jest nieuchronna: miłosna relacja powoli przeradza się w nierówny układ. Jedna strona planuje, myśli naprzód i dźwiga, podczas gdy druga jedynie reaguje – albo zupełnie się wycofuje.

Gdy partnerka czuje się bardziej zastępczą matką niż ukochaną kobietą, związek wchodzi na ścieżkę, z której bardzo trudno zawrócić.

Liczby z badania mówią same za siebie:

• Prawie jedna czwarta ankietowanych kobiet czuje się pozostawiona sama sobie przy ważnych decyzjach.
• Trzy na dziesięć przyznają, że zakończyły związek właśnie z powodu emocjonalnej niedojrzałości partnera.
• Niemal co druga miała poczucie, że pełni rolę opiekuńczą, a nie partnerską.

Takie nierównowaga z czasem wyczerpuje. Codzienność funkcjonuje tylko dlatego, że jedna osoba stale przekracza własne granice – i stopniowo wypala się od wewnątrz.

Na ile badanie jest wiarygodne – i gdzie leżą jego ograniczenia?

Badanie Nickelodeon świetnie nadaje się na nagłówki, ale nie zastąpi rzetelnych badań długoterminowych. Grupa ankietowanych była ograniczona, pytania miały charakter raczej rozrywkowy, a kontekst kulturowy był specyficznie brytyjski. Mimo to badanie celnie uwypukla temat, który w poradnictwie dla par odgrywa kluczową rolę.

Szczególnie interesujące staje się zestawienie tych obserwacji z odkryciami neurobiologii. Naukowcy z Uniwersytetu Cambridge wskazują, że ludzki mózg osiąga swój funkcjonalny szczyt mniej więcej na początku trzeciej dekady życia.

Około 32. roku życia dojrzewają zwłaszcza obszary odpowiedzialne za następujące zdolności:

• Przewidywanie konsekwencji własnych działań
• Kontrola impulsów
• Planowanie i organizowanie
• Regulowanie silnych emocji

Innymi słowy: od mniej więcej początku trzydziestki nasz mózg przestaje działać jak nastoletni – zaczyna pracować jak mózg „w pełni ukształtowanego" dorosłego człowieka. Nie oznacza to, że wszyscy automatycznie zaczynają zachowywać się rozsądnie. Oznacza jedynie, że neurologiczny fundament jest już gotowy – a co z nim zrobimy, zależy od osobowości, wychowania, środowiska i własnej gotowości do pracy nad sobą.

Dlaczego mężczyźni są często postrzegani jako dojrzewający później

Skąd bierze się powszechne przekonanie, że mężczyźni dojrzewają później? Część odpowiedzi leży w uwarunkowaniach społecznych. Chłopcy od małego otrzymują inne komunikaty niż dziewczęta:

• Okazywanie uczuć jest u chłopców wciąż często postrzegane jako słabość.
• Konflikty rozwiązuje się przez rywalizację, nie przez rozmowę.
• Organizacja codzienności i praca opiekuńcza rzadziej są im powierzane.

Kto dorasta w takim środowisku, uczy się stawiać na swoim, ale niekoniecznie radzić sobie z własnymi emocjami czy pracą na rzecz związku. Gdy dorosły mężczyzna nadal wypiera uczucia, unika konfrontacji i odkłada decyzje na później – partnerka odbiera to jako zachowanie dziecięce, choćby zawodowo dawno już brał na siebie poważną odpowiedzialność.

Dojrzałość emocjonalna nie jest kwestią zarobków, lecz zachowania: jak radzę sobie z bliskością, konfliktami i odpowiedzialnością?

Co pary mogą zrobić w praktyce

Jest i dobra wiadomość: dojrzałość emocjonalna nie jest przeznaczeniem – można ją rozwijać. Ludzie potrafią zmieniać swoje zachowanie, gdy są gotowi przyjrzeć się sobie i ćwiczyć. Oto kilka podejść sprawdzonych w poradnictwie dla par:

• Regularne, stałe spotkania „rozmowy o uczuciach" – nie o logistyce, lecz o emocjach
• Jasny podział obowiązków w codziennym życiu – z realną odpowiedzialnością, nie tylko „pomocą"
• Świadome ustalenia: kto zajmuje się jakimi decyzjami, kto i jak informuje drugą osobę
• Indywidualna terapia lub coaching, gdy stare wzorce są głęboko zakorzenione

Mężczyźni często szczególnie korzystają na stworzeniu bezpiecznej przestrzeni, w której mogą nauczyć się mówić o tym, co dzieje się wewnątrz. Wielu odkrywa przy tym, że to przynosi ulgę – i że związki stają się mniej wyczerpujące, gdy nie trzeba stale przed nimi uciekać.

Dojrzałość nie oznacza końca radości życia

Panuje powszechne nieporozumienie: kto dojrzewa emocjonalnie, traci lekkość. W rzeczywistości bywa zupełnie odwrotnie. Kto bierze odpowiedzialność, podejmuje decyzje i otwarcie mówi o konfliktach, wprowadza do związku więcej jasności – a to obniża poziom chronicznego stresu i tworzy przestrzeń na humor, spontaniczność i bliskość.

Praktyczny przykład: różnica między „kiedyś pogadamy o urlopie" a „usiądźmy dziś wieczorem na 20 minut i przejrzyjmy opcje, a potem zarezerwujemy" wydaje się drobna. A jednak zmienia odczucia partnerki w sposób zasadniczy. Nagle nie musi wszystkiego nosić sama w głowie – zamiast tego doświadcza: naprawdę ciągniemy ten wózek razem.

Pojęcia takie jak „inteligencja emocjonalna" brzmią technicznie, ale opisują coś bardzo przyziemnego. Kto zauważa, że jego nastrój się zmienia, i mówi o tym wprost („Jestem teraz poirytowany, daj mi chwilę, żeby się uspokoić"), sprawia wrażenie bardziej dojrzałego niż ktoś, kto milczy, trzaska drzwiami i udaje, że nic się nie stało.

Na dłuższą metę takie umiejętności procentują – w życiu prywatnym i zawodowym. Zespoły działają sprawniej, gdy ich członkowie biorą odpowiedzialność i potrafią przyjmować informację zwrotną. Dzieci czują się bezpieczniej, gdy rodzice nie tracą głowy przy każdym stresie. A pary łatwiej przetrwają napięcia, gdy oboje nie tkwią już wewnętrznie w trybie nastolatka.