Pokolenie Z przejmuje stery i zaskakująco surowo rozlicza własną młodość

Nowe napięcie w miejscach pracy

W wielu firmach pojawia się zupełnie nowy rodzaj konfliktu. To już nie tylko starsi przełożeni narzekają na rzekomo rozpieszczonych nowicjuszy. Teraz głos zabierają pierwsze osoby zarządzające z pokolenia Z — i krytykują dokładnie tę generację, do której same należą.

Kiedy najmłodsi nagle zostają szefami

Pierwsi przedstawiciele pokolenia Z, czyli w przybliżeniu osoby urodzone po 1995 roku, zaczynają obejmować stanowiska kierownicze. Prowadzą małe zespoły, zarządzają projektami lub odpowiadają za całe działy. To właśnie tam zderzają się dziś dwie role: młody wiek i status przełożonego.

Wielu z tych młodych liderów dorastało wśród klasycznych stereotypów — podobno leniwi praktykanci, zero lojalności, zmiana pracy co dwanaście miesięcy. Jednocześnie sami chcieli pracować inaczej: bardziej elastycznie, z poczuciem sensu i wyraźną granicą między życiem zawodowym a prywatnym.

Teraz na co dzień przekonują się, jak trudno pogodzić nowoczesne oczekiwania z rzeczywistością biznesową — i swoją frustrację kierują właśnie pod adresem własnej grupy wiekowej.

Badania pokazują: pokolenie Z uważane jest za trudne — również we własnych oczach

Aktualne badanie przeprowadzone wśród 625 specjalistów HR w Stanach Zjednoczonych rysuje wyraźny obraz sytuacji: 45 procent profesjonalistów zajmujących się zasobami ludzkimi uważa pokolenie Z za najtrudniejszą grupę w firmie. Chodzi tu nie tylko o sam proces wdrożenia do pracy, ale o codzienne funkcjonowanie — koordynację, rzetelność i umiejętność rozwiązywania konfliktów.

Co szczególnie interesujące — tę ocenę podziela wielu przedstawicieli samego pokolenia Z, którzy sami kierują zespołami lub mają odpowiedzialność personalną. Na bieżąco obserwują zachowania młodych pracowników i zestawiają je z oczekiwaniami firmy oraz presją, pod jaką sami funkcjonują.

O co tak naprawdę chodzi w tych konfliktach

Krytyka rzadko dotyczy samej wydajności — częściej odnosi się do postaw i zachowań. W rozmowach z firmami wciąż pojawiają się te same kwestie:

• Komunikacja: bezpośrednia krytyka jest szybko odbierana jako atak personalny.
• Rzetelność: terminy i zobowiązania są traktowane dość swobodnie.
• Dostępność: wyraźne stawianie granic, choć niekiedy zbyt sztywne jak na potrzeby operacyjne firmy.
• Lojalność: projekty są porzucane, gdy tylko pojawi się coś bardziej ekscytującego — wewnętrznie lub na zewnątrz.
• Potrzeba sensu: zadania pozbawione widocznej wartości napotykają opór.

Młodzi liderzy z tego samego pokolenia oceniają te wzorce szczególnie surowo, bo sami są do nich przykładani. Czują wyraźnie: jeśli ich zespół sprawia wrażenie nierzetelnego, odbija się to również na nich — zwłaszcza wobec starszych przełożonych, którzy i tak podchodzą do nich sceptycznie.

Wewnętrzny rozłam w pokoleniu, które i tak budzi kontrowersje

Pokolenie Z przez długi czas postrzegane było jako przeciwwaga dla starszych roczników: mniej skłonne do nadgodzin, mniej podatne na ślepe posłuszeństwo, za to z wyraźnymi oczekiwaniami dotyczącymi zdrowia psychicznego, równowagi między pracą a życiem prywatnym i wartości. Ten konflikt między młodymi a starszymi jest dobrze znany i szeroko opisany.

Nowym zjawiskiem jest natomiast pęknięcie wewnątrz samego pokolenia. Po jednej stronie stoją młodzi pracownicy, którzy stanowczo bronią prawa do własnych granic. Po drugiej — młodzi przełożeni, którzy oscylują między wyrozumiałością a ledwo skrywaną irytacją.

Stary konflikt pokoleń obraca się częściowo do wewnątrz: teraz najmłodsi krytykują siebie nawzajem, zamiast wytykać palcami wyłącznie starszych.

Dlaczego właśnie młodzi szefowie oceniają tak surowo

To, że właśnie członkowie pokolenia Z tak ostro rozliczają własną grupę wiekową, ma kilka przyczyn:

• Presja z góry: muszą udowodnić starszym przełożonym, że „działają" i dostarczają wyniki.
• Bliskość z zespołem: rozumieją potrzeby swoich ludzi, ale wiedzą też, gdzie leżą granice systemu.
• Ambicje zawodowe: kto w młodym wieku kieruje innymi, często chce pokazać, że traktuje odpowiedzialność poważnie.
• Własny obraz roli: wielu postrzega siebie jako pomost między tradycją a nowym światem pracy — i cierpi, gdy obydwa nurty się zderzają.

Do tego dochodzi jeszcze jeden czynnik: kto w wieku 27 lat kieruje całym działem, nadal jest w trakcie kształtowania własnej tożsamości. Krytykowanie podwładnych bywa niekiedy próbą odcięcia się od „tych innych młodych" i zaznaczenia swojej dojrzałości oraz profesjonalizmu.

Nowe zasady współpracy w mieszanych zespołach

Dla firm ta sytuacja stanowi wyzwanie, ale też realną szansę. Gdy pokolenie Z jest jednocześnie nadawcą i odbiorcą krytyki, niektóre konflikty można omawiać szczerzej — bez klasycznego zarzutu „wy i tak nas nie rozumiecie" kierowanego pod adresem starszych.

W praktyce najbardziej pomagają proste, klarowne zasady:

• Przejrzyste oczekiwania: co konkretnie oznacza „rzetelność"? Czasy odpowiedzi, terminy, dostępność powinny być jasno zdefiniowane.
• Informacja zwrotna w obu kierunkach: nie tylko szef ocenia zespół — zespół ocenia też styl zarządzania i procesy.
• Klaryfikacja ról: kto za co odpowiada, kto podejmuje realne decyzje, kto ma prawo odmówić?
• Szanowanie granic z wyjaśnieniem: dlaczego jedne telefony po 18:00 są nieuniknione, a inne całkowicie zbędne?

Młodzi liderzy mogą tu odegrać kluczową rolę: znają język swojego pokolenia, a jednocześnie mają dostęp do mechanizmów zarządczych firmy.

Konkretne przykłady z życia biurowego

Konflikty między młodymi szefami a młodymi pracownikami wybuchają zazwyczaj przy bardzo konkretnych sytuacjach, na przykład:

• Koniec projektu: członek zespołu składa wypowiedzenie dwa tygodnie przed ważnym terminem. Młody szef rozumie chęć znalezienia lepszej pracy, ale musi załatać powstałą lukę.
• Praca zdalna: przełożony chce jednego dnia w biurze na potrzeby ważnego spotkania, zespół obstaje przy pełnej swobodzie pracy zdalnej.
• Przekazywanie uwag: krytyka wysłana przez czat jest odbierana jako nieuprzejma, choć była merytorycznie uzasadniona. Atmosfera się psuje.

Na bazie takich przypadków niektóre firmy tworzą już przewodniki skrojone specjalnie pod młode zespoły: jak formułować krytykę, żeby nie brzmiała jak atak personalny? Jak uzasadniać konieczność dodatkowej pracy, nie uchodzą przy tym za „boomera w młodym ciele"?

Pojęcia i nieporozumienia: o co tu tak naprawdę chodzi

W tym kontekście stale pojawiają się dwa hasła: „work-life balance" i „wydajność". To właśnie wokół nich nawarstwiają się najczęstsze nieporozumienia:

Młodzi liderzy z pokolenia Z poruszają się dokładnie w tej strefie napięcia. Muszą wymagać wyników, nie zdradzając przy tym wartości własnych ludzi. Wewnętrzny konflikt rodzi się często właśnie tam, gdzie dostrzegają, że granice — tak jasne w teorii — w praktyce stają się rozmyte.

Ryzyka i szanse dla firm

Jeśli konflikt wewnątrzpokoleniowy będzie się nasilał, pojawia się kilka realnych zagrożeń: zespoły dzielą się na „dostosowanych karierowiczów" i „konsekwentnych obrońców granic". Rośnie nieufność — nawet między osobami w tym samym wieku. Firmy tracą talenty, bo młodzi pracownicy odnoszą wrażenie, że nawet młodzi szefowie „przeszli na drugą stronę".

Z drugiej strony sytuacja ta stwarza prawdziwą okazję do odnowy. Liderzy z pokolenia Z mogą z pierwszej ręki powiedzieć, które zasady działają w codziennej praktyce, a które wyglądają dobrze jedynie na slajdach prezentacji. Mogą na przykład zadbać o to, żeby elastyczne modele czasu pracy były rzeczywiście stosowane, a nie tylko figurowały w firmowym intranecie.

Pokolenie Z nie wchodzi już tylko „do firm" — ono je coraz aktywniej współtworzy. I przynosi przy tym do biurka własne, zupełnie nowe konflikty.